Brede welvaartsblik biedt kansen voor politiek en beleid

Nieuwsbericht05-02-2026 | 00:01

Nederlanders vinden het vanzelfsprekend dat bij beleid niet alleen de gevolgen voor de economie worden meegewogen, maar ook sociaal-maatschappelijke consequenties (zoals saamhorigheid) en ecologische effecten (zoals luchtkwaliteit).

Vergroot afbeelding

Beeld: © ANP Foto

Kansen voor politiek en beleid

De meeste Nederlanders maken intuïtief al afwegingen vanuit een brede welvaartsblik, zonder die term te gebruiken. Mensen worstelen met de keuze tussen economie, natuur en maatschappij, en benadrukken juist de onderlinge samenhang tussen uiteenlopende problemen. Het burgerperspectief volgt daarmee eenzelfde logica als bredewelvaartsdenken.

Het feit dat burgers de complexiteit van beleidsvraagstukken onderkennen, biedt kansen voor de politiek en voor beleid. Mensen zien hoe ingewikkeld de huidige maatschappelijke vraagstukken zijn, begrijpen dat de vraagstukken met elkaar samenhangen en dat iedere beleidskeuze zowel positieve als negatieve gevolgen heeft. Ze verwachten niet dat alles kan. Ze verwachten wel dat keuzes zorgvuldig en zichtbaar worden afgewogen en toegelicht. Transparantie over de verschillende gevolgen van beleidskeuzes – ook de negatieve – kan volgens de onderzoekers bijdragen aan meer vertrouwen in de politiek.

Steun voor brede welvaartsbenadering

Driekwart van de mensen vindt het belangrijk dat bij het maken van beleid naast financiële gevolgen ook rekening wordt gehouden met sociaal-maatschappelijke gevolgen. Bijna twee derde vindt ecologische gevolgen belangrijk.

Toch blijken er wel degelijk verschillen in prioriteiten. Hbo- en wo-opgeleiden en aanhangers van GroenLinks-PvdA en de Partij voor de Dieren vinden ecologische en sociale gevolgen van beleid vaker belangrijk dan andere groepen. PVV-aanhangers hechten daar juist minder vaak waarde aan.

Wel steun voor aandacht toekomstige generaties, weinig voor andere landen

Brede welvaartsdenken gaat ook over het besef dat beleid van nu gevolgen heeft voor zowel latere generaties als andere landen. Over de vraag wiens belangen zwaarder moeten wegen, verschillen Nederlanders van mening. Een derde wil een balans tussen aandacht voor huidige en toekomstige generaties. Ongeveer evenveel mensen (ook een derde) vinden juist dat er meer rekening moet worden gehouden met toekomstige generaties.

Wat betreft de afweging tussen Nederland en andere landen is het beeld anders: een grote meerderheid (70%) heeft een voorkeur om meer rekening te houden met de belangen van Nederland.

Kortetermijnvisie als-sta-in-de-weg

Een ruime meerderheid (57%) denkt dat het beter zou zijn voor de Nederlandse samenleving als brede welvaart een grotere rol speelt in de politiek. Slechts 8% denkt dat dit slechter zou uitpakken. Mensen vinden dat de politiek hier tot nu toe te weinig mee bezig is geweest en zijn pessimistisch over de vraag of men dit nu wel voor elkaar krijgt. Eigenbelang, een kortetermijnvisie en onenigheid staan dat volgens hen in de weg.